Tản mạn
Tôi sinh ra ở đất Thần Kinh (Huế), nhưng suốt hơn nửa đời người lại ngụ cư tại thành phố Tuy Hòa-Phú Yên, nơi chọn nhiệm sở sau khi tốt nghiệp trường Sư Phạm Qui Nhơn.
Tuy Hoà là một thành phố ven miền duyên hải. Sông, núi, ruộng đồng gần như nằm gọn trong lòng cho nên người dân nơi đây vừa hưởng được tiện nghi của văn minh đô thị lại vừa có được sự yên tĩnh của chốn thôn quê.
Ngay từ buổi đầu, tôi đã rất có ấn tượng với biển Tuy Hoà với rừng dương ngút ngàn, trải mình trên bãi cát trắng phau, thả xuống dòng nước biếc sóng gợn lăn tăn; thích nhất là lúc mặt trời sắp lặn, cùng người yêu ngồi bên bờ, ngắm những mảng ráng chiều thay màu đổi dạng soi bóng lung linh xuống mặt nước thẳm xanh; có khi nàng nũng nịu ngả đầu vào vai tôi, vừa lẩn thẩn đếm những con sóng xô bờ, nghe tiếng vỗ bì bõm của thuỷ triều đang lên, mơ hồ với cái cảm giác hạnh phúc mênh mang. Lúc ấy, tôi có cảm giác cuộc sống y như một thiên đường lãng mạn mà chúng tôi hằng mơ ước.
... Đã nhiều năm trôi qua, bây giờ tôi vẫn còn nguyên cái cảm giác thích thú mỗi khi nhìn cảnh sắc hiền hoà thơ mộng pha chút dáng vẻ cổ xưa, thanh bình yên ả của nó. Cuộc sống phố thị nơi đây không qúa cuồng nhiệt, không quá sôi động nhưng có khá nhiều niềm vui về tinh thần. Tôi đã có nhiều bạn “Nẫu” cởi mở, chơn chất mở rộng vòng tay đón nhận, hoà nhập với cộng đồng bà con bản địa; thét rồi, tôi gần như quên hẳn những thổ ngữ mô tê răng rứa quê nhà đến nỗi, một lần nọ gặp lại đám bè bạn cũ thời trung học Bán Công Quảng Phước, ngồi tâm sự, bù khú với nhau, có đứa lên giọng trách: “Mi nói giọng chi mô mà lạ rứa”?
May mắn, hắn chỉ hỏi cho có chuyện vậy rồi thôi, không vặn vẹo dài dòng nữa.
Từ Qui Nhơn, một thành phố bụi bậm vào đây, tôi cảm thấy ngạc nhiên và thích thú với những con đường rợp bóng cây xanh có nhiều hoa sữa, tôi yêu khu công viên tươi màu hoa nắng với những vòi phun nước li ti rì rào bất tuyệt. Và, mỗi khi nhìn đứa con nhỏ và mấy cháu bé lẫm chẫm bước tung tăng bên thảm cỏ mịn màng mát dịu, tôi cảm thấy lòng mình trở nên an bình thư thái.
Thời còn trai trẻ, vào những ngày nghỉ, tôi cùng người yêu và bạn bè thường rủ nhau qua đò bến Sạn, vượt sông Chùa tới Ngọc Lãng, (một làng quê trong lòng phố), mùa nào thức ấy, phong phú các loài hoa, rau cỏ, mía dưa, ngô khoai...
Cả bọn lén chui vào “soi”, thích thú thưởng thức tại chỗ, để suốt trên đường về, mùi vị ngọt lịm cứ đọng mãi trên môi.
Vào những ngày nghỉ, chúng tôi còn một thú vui khác là dìu nhau trèo lên mấy chục bậc cấp vòng quanh, thăm thú núi Nhạn, quẩn quanh bên ngôi tháp cổ, chiêm nghiệm những huyền thoại do mấy cụ già kể lại, hoặc tỉ mẩn nhìn những nếp rêu phong bám trên các gờ tường đoán già đoán non cỡ tuổi thọ của nó.
Theo lời mấy cụ, thì trước kia cây cối ở đây còn rậm rạp, có cả bầy khỉ trú ẩn, và chim nhạn theo lệ hằng năm thường đem bầy đàn trở về làm ổ mỗi khi tới mùa sinh nở, nhưng kể từ khi cư dân bắt đầu phát triển đông đúc thì chúng vắng dần…
Đúng là thiên nhiên đã ban tặng cho Đất Phú-Sông Đà một món quà ít nơi nào có được: Núi Nhạn với tấm thảm lá xanh non bốn mùa tươi tốt cỏng trên lưng mình mấy tầng tháp cổ soi bóng sông Chùa lượn lờ như con rồng uốn khúc nằm ngay trong lòng phố thị, đẹp, huyền hoặc và lãng mạng như bức tranh thủy mặc (chỉ có trong những câu chuyện cổ tích?!) mới thấy hết vẻ đẹp của thành phố hoành tráng gợi cảm đến nhường nào! Ở đây, thỉnh thoảng chúng tôi cũng bắt gặp các văn nhân, thi sĩ, hoạ sĩ, các nhà nhiếp ảnh, du khách đến vãn cảnh. Họ thường lang thang hàng giờ nhìn ngắm đất trời, nhìn ngắm thế giới lặng lẽ trôi đi để tìm nguồn cảm hứng:
Mở mắt nhìn quanh thị xã
Phố núp dưới mấy hàng dừa
Sông Ba như là người mẹ
Ủ ấp con trẻ sông Chùa... (*)
Được dịp đứng trên đồi cao, ta mới thấy hết vẻ đẹp của thành phố hoành tráng gợi cảm đến nhường nào!
Với những người yêu thơ và các thi nhân đất Phú sông Đà, từ rất nhiều năm nay đã quen:
Nguyên tiêu tìm về núi Nhạn
Để như chim nhạn ngày xưa
Tháp Chàm hóa thành tổ cũ
Khói hương sưởi ấm hồn thơ... (*)
Được nghe thơ, đọc thơ, ngâm thơ và thưởng thức thơ trên đỉnh Núi Nhạn quả là một niềm thích thú và hạnh phúc vô bờ, cái cảm giác đó mỗi năm có thể khác đi chút ít nhưng hầu như vẫn luôn còn tươi nguyên như mới. Đó là một nếp sinh hoạt văn hóa rất riêng thường xuyên được tổ chức gần ba chục năm nay với nội dung và nhiều thể loại phong phú, thu hút không những người dân đất Phú mà còn thu hút khách làng thơ từ các tỉnh bạn lân cận, thậm chí cả những nơi xa xôi như Huế và Thành phố... tìm về tham dự.
Đứng giữa thềm ngôi tháp cổ linh thiêng trầm mặc, nghi ngút khói hương, một thành phố nổi nằm trên một thành phố nổi trăng sao vằng vặc thả hồn thưởng thức, thì quả là tuyệt vời trên cả tuyệt vời:
Véo von lời gió giọng chim
Cho chơi vơi mỗi cánh tìm chơi vơi
Ngón tay khép mở tình người
Lay hồn thơ dậy thuyền môi bập bềnh... (***)
Thơ và ngâm thơ như là một làn hương mỏng, tinh tế, không phải ở bất cứ nơi nào, lúc nào cũng có thể dễ dàng cảm nhận.
Dưới chân ngôi tháp cổ nằm chơi vơi trên đỉnh núi, trôi nổi bềnh bồng nửa vời như cái gạch nối giao thoa giữa Đất và Trời; có khoảng không gian thênh thang khoáng đạt, lời gió vi vu, trăng sao vời vợi bàng bạc mây trôi; khách dễ dàng cảm thụ, cảm thông, cảm nhận, và hòa nhập lòng mình theo dòng thơ trữ tình mựơt mà, sâu lắng, mênh mang sương khói.
Lúc đó thì những ma chiết truân chuyên của cuộc sống đời thường dường như đã đi vào hư ảo để cho hồn thơ bay bổng, lai láng thăng hoa, để rồi sau đó lắng đọng vào tâm thức mỗi người mãi mãi:
Ngọt ngào khúc hát em ngân
Đưa anh về lại mùa xuân giữa đời
Giao thoa với đất cùng trời
Anh mang tiếng sáo ngỏ lời yêu thương!
Đã bao nhiêu năm nay, cái nhóm Đàn ca sáo thổi chúng tôi vẫn luôn luôn chung thủy với Đêm Thơ Xuân Núi Nhạn... Khi ngân lên một tiếng đàn bầu, rao lên một chuỗi đàn tranh, quyện hòa trong tiếng sáo vút cao đưa hơi cho người nghệ sĩ cất lên lời hát giọng ngâm chở hồn dân tộc là đủ hiện hữu quanh mình một góc quê hương đất tổ, bến nước, dòng sông, nơi ta chắt chiu những kỷ niệm ngọt ngào của tuổi thần tiên thơ mộng. Cái giây phút “cảm” ấy đủ để mỗi người “hiểu” và nhận diện cội nguồn của mình, đem lại sự đồng cảm giữa người với người và là sợi dây kết nối những tấm lòng với tấm lòng gần lại với nhau trong tâm tình thân ái....
Được đi nhiều nơi, tham gia nhiều buổi sinh hoạt thơ ca nhưng Đêm Thơ Núi Nhạn bao giờ cũng để lại cho tôi những ấn tượng đẹp, sâu hơn, và bền hơn với niềm cảm hứng thăng hoa đến tận cùng...
Trong bối cảnh mà có quá nhiều trào lưu âm nhạc, nhiều loại hình biễu diễn, và nhiều nguồn giải trí phong phú cung ứng cho người thưởng ngoạn; đêm Thơ Xuân vẫn được tổ chức đều đặn hằng năm trên núi Nhạn thu hút khách làng thơ không chỉ có các bậc cao niên, trung niên thôi mà còn khá nhiều giới trẻ hào hứng tham gia thì quả là điều rất đáng trân trọng, duy trì và cổ vũ.
Thật đáng mừng cho cái thế giới này vẫn còn cái đẹp thuần khiết của tình yêu nghệ thuật, vị nghệ thuật từ tiếng hót yên hoà của đêm thơ Nguyên tiêu mang đến.
***
… Tôi là người hành khách cuối cùng bước lên tàu. Mọi chỗ ngồi đã lốc nhốc những người, len qua đám đông đứng ken chặt trong toa, mãi lúc sau mới tìm đến được số ghế của mình và đành chia phần chỗ ngồi với một chị có đứa con nhỏ.
Đoàn tàu rú còi, nặng nhọc kéo lê những chiếc bánh sắt trên mấy thanh tà vẹt phát ra tiếng kèn kẹt nghe đến ê răng. Ngoái nhìn ra ngoài, nắng chiều đã trải dài, vàng rực khắp sân ga, dòng người đông đúc đưa tiễn; thành phố với những ngôi nhà cao tầng đang lùi dần về phía sau.
Bỗng dưng tôi cảm thấy lòng mình rưng rưng xao xuyến và buồn rũ, cứ như chuyến đi ra nước ngoài để định cư và đoàn tụ với con cái lần này sẽ là chuyến đi cuối cùng, và mãi mãi chẳng có ngày trở lại!
Thì ra, thành phố này bây giờ không còn đơn giản là một nơi tỉnh lẻ tạm dừng làm chốn ngụ cư để thỏa mãn tính “giang hồ vặt” một vài năm như tôi từng nghĩ khi buổi đầu mới đến, mà đất và người nơi đây từ lâu đã trở thành máu thịt, thân thương trong trái tim mình mất rồi. Bỗng dưng những dòng thơ của Đăng Nguyên hiện dần trong tâm trí:
... Nhớ hay quên cánh đồng xôn xao gió
Hạt lúa vàng như trĩu giọt mồ hôi
Thuyền và biển nhấp nhô dìu sóng vỗ
Nắng bồng bềnh theo mỗi bước chiều trôi…(***)
Ôi! Cứ tưởng thời gian chỉ như là cái chớp mắt, vậy mà đã có biết bao nhiêu chuyện xảy ra, bao nhiêu điều đáng nhớ, và bao nhiêu điều trăng trở buồn thương…
… Nhớ hay quên dẫu phố phường thay đổi
Đâu con đường in những dấu chân xưa?
Cho tôi ngắm quê hương thêm lần nữa
Để mai kia thương nhớ ngập muôn trùng (***)
Thung lũng Hoa Vàng tháng 7/2008
(*) Thơ Phương XL
(**) Thơ Hải Triều
(***) Thơ Đăng Nguyên
