Nấu xong nồi cháo trắng, bé Mai múc ra một tô đầy bưng lên nhà, bước tới chiếc chõng tre cầm tấm mùng vàng ố, lổ chổ đầy vết dán nhậm cẩn thận cuốn lên rồi khẽ khàng gọi mẹ:
-Mẹ. Mẹ ráng dậy ăn bát cháo nóng đi mẹ.
Nghe tiếng con, bà Tư nặng nhọc trở mình, giương đôi mắt lờ đờ hỏi: -Ủa. Sáng rồi hả con?
-Dạ. Đã sáng rồi ạ!
Bé đỡ mẹ ngồi dậy, dùng chiếc khăn tẩm nước ấm lau mặt cho bà rồi dịu dàng hỏi:
-Có thấy đỡ hơn chút nào không hở mẹ?
-Ừ... Khá. Khá hơn nhiều rồi con ạ. Bà đưa mắt buồn buồn nhìn Mai thương cảm: "Tội nghiệp con tôi, mới bây lớn mà đã...".
-Không có gì đâu đâu mẹ. Mai nói vội cho mẹ yên lòng: -Con tự mình lo liệu được mà.
Nhìn thân hình gầy guộc của mẹ, Mai muốn ứa nước mắt, bé biết mẹ nói thoái đi như vậy cho mình khỏi lo lắng đấy thôi, chứ căn bệnh cứ dai dẳng mãi thế này không có thuốc men chửa chạy thì làm sao khỏi được. Đợi mẹ ăn cháo xong, bé thu dọn bát dĩa đem bỏ vào chậu rửa sạch rồi úp lên cái thạp gỗ gọn gàng đâu đó.
Thấy mẹ lại đã nằm xuống, Mai bước ra sân, nhìn trước, nhìn sau rồi len lén bước về phía cuối vườn. Khi đến trước chiếc chuồng, bé phân vân một đỗi, cuối cùng quả quyết nhấc cánh cửa lên, lập tức từ bên trong, một chú vịt múp míp lạch bạch chạy ra, ngoan ngoãn nhảy lên nằm gọn trên tay cô chủ; chú dịu dàng dùng cái mỏ bèn bẹt rúc rỉa lên mình cô một cách thích thú, nhưng chú nào thấy được cô đang nhìn nó với ánh mắt ươn ướt, chan chứa tủi buồn: -Vịt ơi! Tao đành chia tay mày thôi. Bỏ lỗi cho tao nhé! Bởi vì... Cô bé thút thít lẩm bẩm: -Bởi mẹ tao đang bệnh nặng... Mẹ cần... cần tiền chửa bệnh mày à.
*
... Từ ngày cha bị chết trong một tai nạn lao động, gia đình bé vốn đã khó nghèo, lại càng lâm vào cảnh nghèo khó hơn. Để bớt tiền chi tiêu và dễ kiếm cái ăn, cái mặc, hai mẹ con phải kéo nhau ra ven rìa thị xã, lủi thủi sống với nhau. Ở cái xóm xa hẻo lánh như thế này thật là ít bạn, nếu không có chú vịt bầu bên cạnh thì bé cũng chả có mấy ai để chuyện trò đùa giỡn, vui chơi.
Chú vịt được sinh ra trong một hoàn cảnh khá đặc biệt: Hôm ấy, mẹ như thường lệ lấy trứng lộn ra hấp bán, đang săm soi, chọn lựa, bỗng bà dừng tay, cầm một cái trứng đưa lên tai nghe ngóng rồi rối rít gọi bé: -Này... Con nghe xem. Hình như...
-Có tiếng... chim chíp mẹ ạ! Mai thầm thì trả lời: -Hay là...
-Đúng rồi. Chú vịt trong cái trứng này có lẽ nay mai sẽ nở thôi. Mình không nên giết nó tội nghiệp.
Thế là ngay sáng hôm sau, chú vịt con đạp vỏ lùi lũi chui ra. Chú trông thật ngộ với một túm lông chễm chệ nằm trên chỏm đầu giống như cái mào cùng với chiếc cổ điểm mấy khoang vàng trắng. Và cái mỏ, ôi cái mỏ xinh xinh lúc nào cũng ngọ ngọ, nguậy nguậy trông thật... ghét ghê!
Buổi chiều, bé đôn đáo chạy lên tận xóm trên, năn nỉ thằng Long hết nước miếng mới được hắn đồng ý "bun" cho chiếc lồng cũ mang về, bỏ chú vịt vào, treo lên cây mận. Vậy là thoả mãn rồi nhé. Bao lâu nay bé cứ ước ao có được con chim như các bạn cùng lớp để nuôi cho vui, nay đã có chú vịt xinh xắn, dẫu sao cũng phần nào đáp ứng được nguyện vọng của mình. Bé thầm cám ơn biết bao về món quà bất ngờ của mẹ. Từ đó, nếu gặp lúc bận giúp mẹ làm việc nhà hay lo chuyện học hành thì thôi, mỗi khi rảnh rỗi là bé sà vào chăm sóc chú vịt. Chỉ vừa mới hạ chiếc lồng xuống đất, mở nắp he hé là chú ta đã nhảy xổng ra, lúc thúc chạy theo quẩn chân cô bé, rối rít hết đớp lại mổ những anh ruồi ngã lăn quay dưới chiếc chổi quét nhà được cô chủ sử dụng một cách điệu nghệ. Cứ thế, người và vịt vui đùa, quẩn quanh bên nhau ngày càng thân thiết. Chú ăn nhiều, chóng lớn, chẳng bao lâu chiếc lồng không đủ sức chứa cái thân thể cồ cạp của chú nữa; mẹ phải bỏ ra một "ngày công lao động" giúp Mai lợp cái chòi bằng lá dừa cho chú dùng làm nơi cư ngụ. Vậy là từ nay mỗi tối cô phải cáng đáng thêm phần việc tắm rửa, trải rơm sạch sẽ cho chú vịt trước khi đi ngủ. Bây giờ chú đã trổ mã, lông cánh dài ngoằng, tiếng kêu ồ ề quàm quạp chứ không còn thanh thanh như trước; bù lại, chú biết cách thể hiện tình cảm của mình đối với cô chủ đằm thắm, mặn mòi hơn. Ôi! Vậy mà...
*
-Mai ơi! Cháu ẵm vịt bầu đi mô rứa?
Đang buồn rầu lầm lũi bước, nghe tiếng hỏi cấp tập bên tai, Mai bất giác giật mình, dừng lại, ngước lên thấy bác Ba đang đứng nhìn chăm chăm, vội cúi gầm mặt xuống, lí nhí trả lời:
-Dạ... Cháu mang ra chợ... Dạ. Mẹ cháu...
-Tội nghiệp! Thế mẹ cháu lại trở bệnh nữa hả?
-Dạ...
Bác Ba nhìn Mai thương cảm rồi loay hoay lục túi:
-Thôi. Để bác mua cho. Xem nào... Bác nhắm nhía rồi nắm hai chân vịt nhấc lên, hạ xuống thử được bao nhiêu cân: -Chà. Chú vịt này trông béo ra phết, đem đánh một đĩa tiết canh nhậu ngon phải biết.
Đang đưa tay chuẩn bị nhận tiền, nghe bác Ba nói vậy cô bé giật mình hốt hoảng, vội rụt tay lại, nhưng rồi... cuối cùng cô cũng đành miễn cưỡng trao vịt cho bác, thút thít cám ơn và lủi thủi ra về.
... Mỗi mùa xuân sang, mẹ tôi già thêm một tuổi. Mỗi mùa xuân sang, ngày tôi xa mẹ càng gần... Chả biết là do nhớ thương chú vịt hay lời bài hát nỉ non vẳng lên từ chiếc máy cát-xét nhà ai lọt đến bên tai mà bé cảm thấy lo lắng tủi phận muốn ứa nước mắt... Mẹ già như chuối chín cây, gió lay mẹ rụng, con phải mồ côi... Mồ côi... Tội lắm ai ơi... Đến đây, bé bịt chặt hai tai chẳng dám nghe tiếp, xoay người úp mặt xuống giường rấm rứt làm ướt đẫm cả chiếc áo gối của mình. Bé âm thầm thăn thỉ với bóng đêm: Mẹ ơi! Mẹ chớ xa con. Con cần có mẹ. Con cần mẹ lắm. Mẹ ơi!
... Ánh nắng ban mai xuyên qua những lỗ hổng trên mái nhà bò lên mặt nóng rát làm bé giật mình thức giấc. Nhìn qua giường mẹ, thấy gối mền được xếp ngay ngắn đâu vào đó, bé mừng thầm trong bụng, biết bà đã khỏi bệnh. Dưới bầu trời loang nắng trước sân nhà, mấy chú chim sẻ đang lích chích tìm kiếm mấy hạt thóc rơi trong đám cỏ non đẫm ướt hơi sương. "Thì ra trời đã sáng bửng từ lâu". Bé lẩm bẩm rồi nhỏm dậy, lật đật bước ra chậu múc nước rửa ráy mặt mũi qua loa; theo thói quen, cô tất tả bước về cuối vườn, nhưng tới nửa đường mới sực nhớ ra liền đứng sựng lại. Niềm vui chan với nỗi buồn làm cho bé gần như mất phương hướng. Nhớ đến người bạn thân thiết của mình, nỗi niềm thương cảm trào dâng, cô bất giác kêu lên: "Vịt ơi! Mày đã giúp tao làm được một việc có ích. Cám ơn mày nhiều lắm. Đừng buồn... Đừng buồn... Vịt nhé"!
Không muốn bước tiếp, bé lững thững đi trở lại vào nhà, định giúp mẹ làm những công việc lặt vặt cho khuây khoả... Bất đồ có tiếng quàm quạp quen thuộc ồn ĩ nổi lên, rồi... một chú vịt bầu múp míp từ đâu nôn nóng sải cánh ào tới.
Bé ngơ ngác đứng im như trời trồng, chẳng hiểu ra làm sao nữa...
Ngước mắt lên, Mai thấy mẹ với khuôn mặt rạng rỡ hơn bao giờ hết đang đứng nhìn mình âu yếm mỉm cười. Con Cún nằm sưởi nắng trước hiên nhà đột nhiên nhỏm dậy sủa rộ lên, đuôi vẫy lia lịa; phía xa xa ngoài kia có bóng ai như bóng thằng Long con bác Ba thấp thoáng ẩn hiện, rồi lẩn khuất phía bên kia hàng dậu.
Chừng như giận dỗi trước sự lạnh nhạt của cô chủ nhỏ, chú vịt bầu ra sức mổ vào bọng chân cô một cú đau điếng…
Tháng 7/2006
Nguyên Đạt

